Điều ông làm (và điều ông không nói)

Ở xứ Palestine thế kỷ thứ nhất, ăn cùng ai đó là một lời tuyên bố công khai về sự đoàn kết. Người ta không ăn cùng những người dưới địa vị mình hay ngoài nhóm của mình. Bàn ăn là một ranh giới.

Ông ngồi xuống ở những bàn ăn sai. Người thu thuế. Người tội lỗi. Những người ô uế theo nghi lễ. Những người mà giàn giáo đã phân loại ra ngoài từ trước.

Ông không lên lớp họ trước. Ông không đòi họ phải thay đổi trước khi ông ngồi xuống. Bàn ăn rộng mở. Điều kiện duy nhất là có mặt.

Cấu trúc gọi điều này là sự liên kết vô điều kiện. Hành lang không kiểm tra cái nhãn của bạn trước khi mở ra. Giàn giáo kiểm tra. Giàn giáo luôn luôn kiểm tra.

Bệnh phong không chỉ là một căn bệnh. Nó là một sự phân loại. Người mắc bệnh phong bị loại ra, bị tách riêng, bị tuyên bố là ô uế, bị buộc phải báo trước sự có mặt của mình để người khác có thể giữ khoảng cách. Giàn giáo coi sự ô uế là thứ lây lan và sự tinh sạch là thứ mong manh.

Ông đưa tay ra và chạm vào người đàn ông ấy.

Giàn giáo nói sự ô uế truyền từ người ô uế sang người tinh sạch. Hành động ấy nói điều ngược lại. Sự chữa lành truyền từ cái lành lặn sang cái tan vỡ.

Hướng của dòng chảy là điều quan trọng. Giàn giáo cho rằng điều tệ nhất truyền đi. Cấu trúc nói điều tốt nhất cũng có thể truyền đi, nếu có ai đó sẵn lòng xóa đi khoảng cách.

Ba điều vi phạm trong một hành động. Sai bộ tộc. Sai giới tính để trò chuyện nơi công cộng với một thầy ra-bi. Sai lịch sử.

Ba đường vạch, bị bước qua mà không thừa nhận rằng những đường vạch ấy tồn tại. Không phải với thái độ thách thức. Không phải như một hành động chính trị. Như thể chúng không tồn tại trong cấu trúc nơi ông đang sống.

Đó là Kiến trúc B được thực hành bên trong Kiến trúc A.

Đây là lần duy nhất các sách Phúc Âm ghi lại việc ông leo thang đến vũ lực. Những chiếc bàn bị lật đổ. Một ngọn roi bằng dây. Việc buôn bán bị đuổi ra khỏi đền thờ.

Hành động này có ý nghĩa then chốt, vì nó xác lập rằng lời dạy không phải là sự thụ động. Không leo thang là điều mặc định. Nó không phải là mức trần.

Khi hệ thống đã bị chiếm đoạt — khi thể chế được dựng lên để nối con người với nền đất đã trở thành một công cụ bòn rút — sự sửa sai là điều cần thiết. Ở cấp độ ấy, sự sửa sai không nhẹ nhàng.

Cấu trúc gọi điều này là một cấp độ sửa sai cao hơn, và quy tắc vẫn là cái chạm nhẹ nhất đủ khôi phục sự ổn định. Khi sự thối nát nằm trong cấu trúc, cái chạm nhẹ nhất mà có hiệu quả vẫn là một cái chạm mạnh. Ông không lịch sự đề nghị những người đổi tiền suy nghĩ lại. Ông làm một ngọn roi.

Không leo thang không phải là không hành động. Đó là sự đáp lại được cân đo. Lực tối thiểu cần thiết. Không hơn và không kém.

Họ dẫn đến một người phụ nữ bị bắt quả tang ngoại tình. Luật nói phải ném đá cô. Đám đông đã sẵn sàng. Giàn giáo đã có phán quyết của nó.

Câu chuyện này không có trong những bản chép tay sớm nhất. Phần lớn các học giả coi nó là một phần được thêm vào sách Giăng về sau — một câu chuyện đã lưu truyền riêng trước khi một người chép sách viết nó vào. Dù ông có nói những lời này hay không, cấu trúc mà chúng mô tả vẫn khớp với mọi điều được chứng minh là ông đã làm.

Ông cúi xuống và viết trên bụi đất. Không ai biết ông đã viết gì. Điều mà câu chữ ghi lại là điều ông nói khi đứng dậy.

Ai trong các ngươi là người vô tội, hãy trước nhứt ném đá vào người.

Một câu. Cả hệ thống thứ bậc tan biến. Không phải bằng cách tranh luận chống lại luật. Không phải bằng cách tuyên bố cô vô tội. Không phải bằng cách bác bỏ đám đông. Bằng cách xoay lăng kính, và chĩa chính chuẩn mực của giàn giáo ngược về giàn giáo.

Không một hòn đá nào được ném ra. Đám đông bỏ đi, từng người một, bắt đầu từ người già nhất.

Cấu trúc gọi điều này là sự sửa sai quay về chính mình. Chuẩn mực dùng để phân loại người khác được áp vào chính mình, và sự phân loại sụp đổ, vì không ai sống sót trước tiêu chí của chính họ.

Ông không cứu cô ấy nhờ là Thượng Đế. Ông cứu cô ấy nhờ sự chính xác.

Hãy đọc cả bốn sách Phúc Âm và lập một danh sách những điều Giê-su đã dặn rõ ràng những người theo ông phải làm.

Danh sách ấy ngắn. Hãy yêu Thượng Đế. Hãy yêu người lân cận. Hãy cho người đói ăn. Hãy thăm người đau ốm. Hãy tha thứ. Đừng phán xét. Hãy bán những gì bạn có và đem cho người nghèo.

Giờ hãy lập danh sách thứ hai. Mọi điều giàn giáo đã làm nhân danh ông.

Hãy đặt chúng cạnh nhau. Hãy cảm nhận khoảng cách. Khoảng cách ấy chính là giàn giáo.

Danh sách thứ nhất nằm gọn trên một tờ khăn giấy. Danh sách thứ hai lấp đầy những thư viện. Danh sách thứ nhất ấm áp. Danh sách thứ hai là một bảng đếm xác người.

Ông chưa bao giờ nói hãy lập một hội thánh — hai đoạn trong sách Ma-thi-ơ nơi ông nói về hội thánh được nhiều học giả đọc là lời của cộng đồng, và cuốn sách nói điều đó ở Chương Năm. Ông chưa bao giờ nói hãy viết một bản tín điều. Ông chưa bao giờ nói hãy phân loại nhân loại thành người được cứu rỗi và người không được cứu rỗi. Ông chưa bao giờ nói hãy thiêu những kẻ dị giáo, phát động các cuộc Thập tự chinh, chinh phục các lục địa, dựng một hệ thống thứ bậc với một người trong cung điện ở trên đỉnh, tích lũy của cải nhân danh ông, hay loại bất kỳ ai khỏi bàn ăn.

Mọi điều giàn giáo đã làm, nó làm mà không có lời dặn nào. Mỗi cuộc Thập tự chinh. Mỗi tòa án dị giáo. Mỗi lần rút phép thông công. Mỗi thân thể bị thiêu. Mỗi đứa trẻ bị xa lánh. Mỗi dân tộc bị chinh phục, rồi bị rửa tội dưới mũi gươm. Mỗi cuộc đời người đồng tính bị hủy hoại bởi một giáo lý mà người sáng lập chưa bao giờ nói ra.

Giàn giáo không đi theo lời dạy. Giàn giáo thay thế nó.

Có một sự vắng mặt đáng được gọi tên riêng. Ông chưa bao giờ nhắc đến chuyện đồng tính. Không một lần nào. Không trong bất kỳ sách Phúc Âm nào. Những lời lên án mà giàn giáo dùng để phân loại, loại trừ và hủy hoại cuộc đời của người LGBTQ chủ yếu đến từ sách Lê-vi Ký và từ Phao-lô. Không phải từ người sáng lập. Lưỡi dao được thể chế đặt vào câu chữ, không phải người thầy. Mỗi người LGBTQ từng bị nói rằng Thượng Đế ghét họ đều đã bị nói dối, và lời nói dối ấy không phải của ông.

Trong Ma-thi-ơ, Mác và Lu-ca — ba sách Phúc Âm gần các sự kiện nhất về thời gian — ông chưa một lần nào tự xưng là cánh cổng duy nhất. Trong ba sách ấy, câu nghe giống một lời tự xưng như thế nhất được đối diện thẳng ở Chương Bảy, và hóa ra nó đứng về phía cuốn sách này. Ông không bao giờ nói ta là con đường duy nhất. Ông không bao giờ nói chẳng bởi ta thì không ai được đến cùng Cha.

Ông kể dụ ngôn. Ông dạy đạo đức. Ông hành động. Ông chỉ tay vào mặt trăng.

Những lời tự xưng ấy — những lời đã dựng nên ổ khóa chính của giàn giáo — chỉ xuất hiện trong một sách Phúc Âm. Sách muộn nhất. Sách xa các sự kiện nhất. Sách mang nặng chủ đích thần học nhất.

Sách Phúc Âm đó là Giăng. Và những lời tự xưng ấy bắt đầu bằng hai chữ.

Ἐγώ εἰμι.

Hai chữ ấy đã được gieo từ Chương Một. Chúng sắp trở nên quan trọng.

Lời dạy rõ ràng. Những câu chuyện rõ ràng. Những hành động rõ ràng.

Giàn giáo không phải là lời dạy, không phải những câu chuyện, không phải những hành động. Giàn giáo là phần thêm vào.