Lewe sonder “die ander”

Een van die vroegste praktiese gevolge is nie beter argumentering nie, maar beter luister.

Wanneer die ander persoon nie as ’n teenmag behandel word nie, verloor meningsverskil sy bedreiging. Luister word moontlik sonder oorgawe.

Dit waarborg nie instemming nie. Dit waarborg betrokkenheid sonder vernietiging.

Konflik verdwyn nie. Belange bots steeds. Waardes loop steeds uiteen. Skade gebeur steeds.

Wat verdwyn, is die logika van uitwissing — die oortuiging dat die probleem bestaan omdat die ander persoon bestaan. Konflik word iets om deur te navigeer eerder as om te wen.

Ferm optrede bly moontlik. Haat word onnodig.

Miskien is die mees bevrydende gevolg die oplos van selfgeregtigheid.

Selfgeregtigheid hang af van teenstand. Dit vereis dat iemand diep verkeerd is sodat iemand anders diep reg kan wees.

Sodra fundamentele andersheid oplos, verloor selfgeregtigheid sy vastrapplek.

Ek kan beslis optree sonder opgeblasenheid. Ek kan grense stel sonder minagting. Ek kan skade teenstaan sonder om die menswees van die een wat dit veroorsaak het, uit te wis.

Krag bly. Wreedheid bly nie.

Om sonder die ander te lewe, gaan nie daaroor om die wêreld te red nie. Dit gaan daaroor om aandag te gee aan wat binne bereik is.

Hoe verander my woorde hierdie gesprek? Hoe vorm my keuses hierdie situasie?

Dit hou verantwoordelikheid geaard. Dit voorkom sowel verlamming as grootheidswaan. Dit vervang die fantasie van morele volmaaktheid met die beoefening van morele aandag.

En morele aandag is vir almal beskikbaar, elke dag, sonder spesiale opleiding, sonder institusionele toestemming, sonder ’n steier.

Wanneer deernis uit begrip ontstaan eerder as uit identiteit, hoef dit nie meer vertoon te word nie.

Daar is geen gehoor om te oortuig nie. Geen deug om ten toon te stel nie.

Deernis word gewoon — uitgedruk deur toon, deur selfbeheersing, deur tydsberekening, deur aandag. Dit kondig homself nie aan nie. Dit werk.

Wanneer die ander persoon in die mees fundamentele sin nie meer ander is nie, het haat geen vaste plek om te land nie.

Woede kan steeds opkom. Verdriet kan steeds opkom. Ferm optrede kan steeds nodig wees. Maar haat vervaag.

Nie omdat dit onderdruk word nie. Omdat dit nie meer sin maak nie.

Om sonder die ander te lewe, is nie om ’n heilige te word nie. Dit is om samehangend te word.

Samehangend tussen begrip en optrede. Tussen eiebelang en die gedeelde wêreld. Tussen mag en verantwoordelikheid.

Dit is nie ’n prestasie wat ontsluit moet word nie. Dit is ’n oefening. ’n Daaglikse, gewone oefening om helder te sien en op te tree volgens wat jy sien.

Party dae hou dit. Party dae hou dit nie. Die dae wat dit nie hou nie, is nie mislukkings nie. Hulle is data.

Die oefening vereis nie volmaaktheid nie. Dit vereis eerlikheid.

Jy het dit geweet voordat jy hierdie boek oopgemaak het.

Jy het dit geweet toe jy klein was. Voordat die lae bygevoeg is. Voordat die liggaam sy streep getrek het. Voordat die verstand sy verhaal gebou het. Voordat taal dit vasgelê het. Voordat die groep dit groter gemaak het. Voordat die steier opgerig is. Voordat die lem in die teks geplaas is. Voordat iemand vir jou gesê het dat die persoon oorkant die kamer fundamenteel anders is as die persoon wat deur jou oë uitkyk.

Jy het dit geweet in elke oomblik van ware nabyheid. In elke daad van goedheid wat geen rede nodig gehad het nie. In elke flits van herkenning wanneer jy na ’n ander mens gekyk het en, agter die oppervlak, iets gesien het wat nie ander was nie.

Jy het dit geweet. Jy het net nie die woorde gehad nie.

Nou het jy hulle.

Die sandkorrels is steeds afsonderlik. Elkeen het ’n vorm. ’n Posisie. ’n Geskiedenis.

Die woestyn is steeds een.

Die steier het duisende jare lank die dak gedra. Dit was werklik. Die steier het duisende jare lank die lem gedra. Dit is ook werklik.

Die tyd van die steier is verby. Nie omdat dit altyd verkeerd was nie. Omdat iets struktureel beters nou bestaan.

Vervang die steier met die grond. Vervang die gesag met die aksioom. Vervang die gebod met die afleiding. Vervang geloof met toets. Vervang die streep met die gebou.

Moenie wreed wees nie. Wees goed.

Nie omdat ’n god dit vir jou gesê het nie. Omdat die struktuur van die werklikheid dit vir jou gesê het.

En die struktuur van die werklikheid onderhandel nie. Interpreteer nie. Loop nie uiteen nie. Stort nie ineen nie.

Dit is waar hierdie boek begin het. Dit behoort ons te wees.

Jy en ek lees dit in dieselfde wêreld. Die argumente van hierdie boek speel nie in een of ander abstrakte ryk af nie. Hulle werk in dieselfde liggaam waarin jy sit, in dieselfde middag wat jy nou beleef, in dieselfde een innerlike waaruit ons albei kyk. Jy leef reeds ná die steier. Hierdie boek het net benoem wat jy reeds was.