Lưỡi dao trong câu chữ

Hãy yêu thương kẻ lân cận ngươi như mình. Lê-vi Ký 19:18.

Cùng một cuốn sách, cùng một tác giả được tuyên xưng, cùng một Thượng Đế. Lê-vi Ký 20:13: nếu một người nam nằm cùng một người nam khác, như nằm cùng người nữ, thì hai người đó đều hẳn phải bị xử tử, vì họ đã làm một sự gớm ghiếc. Phục Truyền Luật Lệ Ký 7:1–2: phải diệt hết chúng đi, chớ lập giao ước cùng, và cũng đừng thương xót lấy. 1 Sa-mu-ên 15:3: hãy đi đánh dân A-ma-léc và diệt hết mọi vật thuộc về chúng nó — người nam và nữ, con trẻ và con bú.

Thượng Đế — quyền uy được tuyên xưng, nguồn gốc của đạo đức, nền móng của giàn giáo — ra lệnh tiêu diệt hoàn toàn một dân tộc, kể cả trẻ sơ sinh của họ. Không phải một ông vua phàm trần nhân danh Thượng Đế. Chính Thượng Đế, nói ở ngôi thứ nhất, qua nhà tiên tri của Ngài, ra lệnh giết trẻ con.

Hãy yêu kẻ thù nghịch, và cầu nguyện cho kẻ bắt bớ các ngươi. Ma-thi-ơ 5:44.

Cùng một Tân Ước, cùng một truyền thống. Ma-thi-ơ 10:34: ta đến, không phải đem sự bình an, mà là đem gươm dáo. Và câu kinh đã gieo mầm cho mười chín thế kỷ bài Do Thái, Giăng 8:44 — các ngươi bởi cha mình, là ma quỉ, mà sanh ra — được nói với một nhóm người Do Thái.

Câu kinh ấy đã được viện dẫn trong lời kêu gọi của Luther đòi đốt các hội đường Do Thái, và hình ảnh người Do Thái là con của ma quỷ trong câu ấy đã đi tiếp vào tuyên truyền của Đức Quốc xã. Đường nối từ nó đến các phòng hơi ngạt ở Auschwitz chạy qua mười chín thế kỷ chuẩn bị. Câu kinh không bóp cò. Nó dạy châu Âu, suốt mười chín thế kỷ, ai là mục tiêu.

Gần như chắc chắn Giê-su chưa bao giờ nói câu ấy. Nó được viết nhiều thập kỷ sau cuộc đóng đinh trên thập tự giá, bởi một cộng đồng đang xung đột gay gắt với các hội đường Do Thái đã trục xuất họ, và về sau được đặt vào miệng ông. Làm thế nào nó nằm được trong kinh sách dưới quyền uy của ông là chủ đề của Antichristos, Phần II. Kiến trúc đã đặt nó vào đó chính là kiến trúc mà chương này mô tả.

Không có sự cưỡng ép trong tôn giáo. Kinh Qur’an 2:256.

Cùng một cuốn sách, cùng một lời được cho là mặc khải, cùng một Thượng Đế. Kinh Qur’an 2:191: và hãy giết chúng ở bất cứ nơi nào các ngươi gặp chúng. Kinh Qur’an 9:29: hãy chiến đấu với những kẻ không tin trong số Người dân Kinh Sách cho đến khi chúng nộp thuế và cảm thấy mình bị khuất phục. Kinh Qur’an 9:5: khi những tháng thiêng đã qua, hãy giết những kẻ thờ đa thần ở bất cứ nơi nào các ngươi gặp chúng.

Không cưỡng ép — và hãy giết chúng ở bất cứ nơi nào các ngươi gặp chúng. Cùng một cuốn sách. Cùng một Thượng Đế. Người diễn giải lựa chọn.

Đó là chỗ hỏng. Không nằm ở người diễn giải. Nằm ở kiến trúc.

Bhagavad Gita, chương mười sáu, câu hai, liệt kê bất bạo động — ahimsa — trong số những phẩm chất thần thánh. Cùng cuốn sách ấy, chương hai, câu mười chín: chân ngã không giết và cũng không bị giết — lý lẽ Krishna đưa ra cho một chiến binh đang do dự, rằng anh ta nên chiến đấu. Tình yêu và lưỡi dao nằm trong một cuốn sách, do một vị thần nói ra.

Cùng một truyền thống, cùng một quyền uy của kinh sách. Manusmriti — Luật Manu, một trong những văn bản luật có ảnh hưởng nhất trong lịch sử Ấn Độ giáo — xác lập chế độ đẳng cấp như một điều do thần linh định sẵn. Người Shudra được tạo ra từ bàn chân của Brahma: Manusmriti 1:31. Người Shudra tồn tại để phục dịch: 1:91. Người Shudra không được tích góp của cải, vì một người Shudra có của cải sẽ làm khổ người Bà-la-môn: 10:129.

Người Dalit còn bị đặt thấp hơn cả bậc ấy. Ô uế từ khi sinh ra. Bị cấm dùng chung giếng, cấm vào đền, cấm đi trên cùng những con đường. Cái bóng của họ bị coi là làm ô uế.

Hàng trăm triệu con người, qua hàng nghìn năm, bị xếp vào thân phận phụ thuộc vĩnh viễn bởi một văn bản tự nhận có nguồn gốc thần thánh.

Người cải cách đọc Gita. Kẻ áp bức đọc Manu. Cả hai cách đọc đều trung thành với truyền thống.

Kiến trúc không sàng lọc. Nó giữ cả hai — sự siêu việt và thứ bậc, sự giải thoát và cái lồng — dưới cùng một quyền uy, trên cùng một kệ sách, với cùng một lời tự nhận là chân lý thần thánh.

Kinh Pháp Cú, câu năm: ở đời này, hận thù không bao giờ được dập tắt bằng hận thù; chỉ có không hận thù mới dập tắt được hận thù.

Cùng một truyền thống. Mahavamsa là Đại Sử của Sri Lanka, do một nhà sư Theravada viết vào thế kỷ thứ năm hoặc thứ sáu Công nguyên. Nó không phải kinh sách. Nó được tôn kính như lịch sử thiêng liêng. Nó ghi lại cuộc tàn sát quân đội Tamil của vua Dutthagamani vào thế kỷ thứ hai trước Công nguyên và trình bày việc đó như một hành động chính nghĩa để bảo vệ Chánh pháp. Khi nhà vua bày tỏ sự hối hận, các nhà sư đã an ủi ông. Những người chết không hoàn toàn là con người, họ nói, vì những người ấy giữ tà kiến. Những người ấy giống như thú vật. Việc giết chóc không phải là tội.

Đó là cùng một nước đi về cấu trúc mà mọi truyền thống đều làm. Thánh hóa nhóm mình, phi nhân hóa nhóm ngoài, cấp phép đạo đức cho bạo lực. Nội dung thay đổi. Cơ chế thì không.

Ở Myanmar, nhà sư Phật giáo Ashin Wirathu — được gọi là bin Laden của Miến Điện — đã dùng quyền uy nhà sư của mình để kích động bạo lực chống lại người Hồi giáo, trong đó có người Rohingya. Các nhà sư phát truyền đơn. Các nhà sư thuyết giảng kêu gọi thanh lọc sắc tộc.

Tôn giáo mà thế giới phương Tây gắn với thiền định, tĩnh lặng và hòa bình đã cung cấp cấu trúc đạo đức cho việc hơn một triệu người phải rời bỏ nơi ở và ít nhất mười nghìn người bị giết.

Không tôn giáo nào được miễn trừ. Kiến trúc vận hành trong tất cả các tôn giáo.

Những câu kinh về tình yêu là thật. Lòng trắc ẩn là thật. Hàng triệu người có đạo trong mọi truyền thống sống theo những câu kinh về tình yêu và không bao giờ chạm đến bạo lực. Chương này không phủ nhận điều đó.

Chương này nói: kiến trúc đã đặt cả tình yêu lẫn bạo lực trên cùng một trang, dưới cùng một quyền uy, với cùng một nguồn gốc được cho là thần thánh. Trong mọi truyền thống. Không có ngoại lệ.

Một kỹ sư kết cấu tìm thấy những xà dầm chịu lực và những khối thuốc nổ trong cùng một bức tường sẽ không nói rằng tòa nhà phần lớn là xà dầm. Người kỹ sư nói rằng có thuốc nổ trong tường. Tòa nhà không an toàn.

Thuốc nổ vẫn luôn nằm trong câu chữ. Chúng được kiến trúc đặt vào đó — qua việc con người chép lại một tín hiệu được cho là thần thánh, được thực hiện suốt nhiều thế kỷ bởi những bàn tay con người mang theo những hận thù của con người, được gìn giữ bởi những thể chế không có cơ chế để gỡ bỏ chúng.

Bởi vì gỡ bỏ chúng sẽ đòi hỏi phải thừa nhận rằng câu chữ là sản phẩm của con người. Và thừa nhận rằng câu chữ là sản phẩm của con người sẽ làm sụp đổ quyền uy của giàn giáo, thứ quyền uy dựa vào việc câu chữ là thần thánh.

Giàn giáo không thể gỡ bỏ lưỡi dao, vì gỡ bỏ lưỡi dao sẽ giết chết giàn giáo.

Mọi phong trào cải cách trong mọi tôn giáo đều đã cố đọc những câu kinh về tình yêu và bỏ qua những câu kinh bạo lực. Mọi phong trào cải cách đều vấp phải một phong trào chính thống đọc những câu kinh bạo lực và buộc tội những người cải cách là phản bội Thượng Đế.

Cả hai phong trào đều trung thành với câu chữ, vì câu chữ chứa cả hai.

Cuộc tranh cãi giữa người ôn hòa và người theo chủ nghĩa chính thống không phải là cuộc tranh cãi xem ai đọc đúng. Cả hai đều đọc đúng. Câu chữ nói cả hai điều.

Đó là vấn đề cấu trúc. Đó là thứ Kiến trúc A tạo ra, và sẽ luôn tạo ra.

Câu chữ chứa lưỡi dao. Nhưng một lưỡi dao trong ngăn kéo đang ngủ yên. Phải có thứ gì đó nhấc nó lên.